Nội dung chính
Hóc xương cá không chỉ gây đau đớn mà còn có thể đe dọa tính mạng nếu áp dụng các “mẹo” dân gian không khoa học.
Hóc xương cá: Khi các biện pháp tự chữa không hiệu quả
Nuốt cơm, khạc nhổ liên tục, ngậm vitamin C sủi, hay uống nước chanh, giấm là những cách mà nhiều người tin rằng sẽ “đẩy” hoặc “tan” xương cá. Tuy nhiên, các biện pháp này không có cơ sở y học và có thể làm dị vật đi sâu hơn, gây nguy hiểm đến đường thở và các cấu trúc quan trọng trong cổ.
Trường hợp thực tế 1 – Xương cá xuyên tới tuyến giáp
Vào ngày 15/1, bác sĩ Trương Hoàng Việt, khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Thống Nhất (TP.HCM) đã tiếp nhận một bệnh nhân nữ 85 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp và tiểu đường. Sau bữa ăn cá, bà cảm thấy nuốt vướng và đau họng. Thay vì đến bệnh viện, bà đã cố gắng nuốt cơm nhiều lần và dùng tay móc họng.
Khi được khám nội soi Tai Mũi Họng, bác sĩ phát hiện vùng sụn phễu trái phù nề nghiêm trọng. X‑quang cổ nghi ngờ có dị vật; CT xác định một mảnh xương cá dài khoảng 1,2 cm đã xuyên ra khỏi ống tiêu hóa và cắm sâu vào thùy trái tuyến giáp. Tình trạng này có nguy cơ gây nhiễm trùng, áp‑xè cổ và tổn thương các dây thần kinh quan trọng.
Đội ngũ y tế ba chuyên khoa (Tai Mũi Họng, Ngoại lồng ngực – mạch máu, Chẩn đoán hình ảnh) đã hội chẩn và quyết định phẫu thuật mở cổ để lấy dị vật. Bệnh nhân được điều trị đồng thời bằng kháng sinh, kháng viêm và thuốc giảm đau, giúp kiểm soát nhiễm trùng và giảm phù nề.
Trường hợp thực tế 2 – Ngậm vitamin C sủi gây tắc đường thở
Một bệnh nhân nữ 52 tuổi sau khi ăn cá đã cảm thấy đau họng và nuốt vướng. Thay vì đi khám, bà theo lời khuyên dân gian, liên tục khạc nhổ, nuốt cơm và ngậm một lượng lớn vitamin C sủi, tin rằng sẽ “tan” xương cá.
Khi đến bệnh viện, bệnh nhân đã có dấu hiệu khó thở nghiêm trọng. Nội soi thanh quản cho thấy sụn thanh và sụn phễu phù nề nặng, che lấp gần như toàn bộ đường thở. CT xác định phù nề dày ở thanh thiệt, sụn phễu và đáy lưỡi, tạo nguy cơ tắc nghẽn đường thở cao.
Nhờ can thiệp nội soi lấy dị vật, kết hợp kháng sinh, kháng viêm, phun khí dung và giảm đau, tình trạng phù nề giảm dần, các triệu chứng hô hấp cải thiện rõ rệt.
Tại sao các “mẹo” dân gian không an toàn?
Theo bác sĩ Hoàng Việt, khi nghi ngờ hóc dị vật (xương cá, xương gà, …) quan trọng nhất là đến cơ sở y tế có thiết bị nội soi ngay lập tức. Nếu được xử trí sớm, việc lấy dị vật thường diễn ra nhanh chóng, an toàn và bệnh nhân có thể về nhà trong ngày.
Ngược lại, các biện pháp như nuốt cơm, ngậm vitamin C sủi, uống nước chanh hoặc giấm không có bằng chứng khoa học. Chúng không làm tan xương cá mà có thể đẩy dị vật sâu hơn, gây tổn thương niêm mạc, bỏng axit và làm phù nề thanh quản – một trong những nguyên nhân chính gây tắc đường thở.
Do đó, người dân không nên tự ý áp dụng các “công thức” chưa được kiểm chứng. Khi cảm giác nuốt vướng, đau họng sau ăn, hãy đến bệnh viện để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm và chi phí y tế không cần thiết.
Cách xử trí đúng khi bị hóc xương cá
- Ngừng mọi hành động tự gây áp lực lên cổ họng (nuốt cơm, nhổ mạnh).
- Liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất có nội soi Tai Mũi Họng.
- Không uống các chất có tính axit mạnh (nước chanh, giấm) mà không có chỉ định.
- Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về xét nghiệm X‑quang, CT và nội soi để xác định vị trí dị vật.
- Nếu cần phẫu thuật, bệnh nhân thường được thực hiện dưới gây mê nhẹ, thời gian hồi phục nhanh.
Hãy chia sẻ bài viết để nâng cao nhận thức cộng đồng và bảo vệ sức khỏe gia đình bạn.
