TPHCM sau sáp nhập – Cơ hội lớn và thách thức mới

TPHCM sẽ trở thành đầu tàu kinh tế quốc gia và trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics của khu vực nếu khai thác đúng vai trò vùng động lực then chốt.

Ông Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM, nhấn mạnh rằng các cơ chế, chính sách ưu đãi do Quốc hội thông qua đã tạo nền tảng vững chắc cho thành phố thực hiện những đột phá quan trọng. Khi phát huy được tiềm năng này, TPHCM không chỉ là cực tăng trưởng quốc gia mà còn là siêu đô thị có sức lan tỏa ra toàn quốc và khu vực.

1. Cơ hội: Đầu tàu kinh tế và cực tăng trưởng

TPHCM hiện đóng góp khoảng 20‑22% GDP cả nước, sở hữu quy mô kinh tế lớn, nguồn nhân lực dồi dào và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh. Việc sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa‑Vũng Tàu mở ra một không gian kinh tế mới, kết nối công nghiệp, cảng biển, logistics và dịch vụ tài chính trong một khối đồng nhất.

• Vị trí địa lý chiến lược: Hệ thống cảng Cái Mép‑Thị Vải, sân bay Tân Sơn Nhất và các khu công nghiệp công nghệ cao tại Bình Dương.
• Ưu đãi thuế và đầu tư: FTZ với chính sách thuế ưu đãi, thủ tục đầu tư nhanh, sử dụng ngoại tệ linh hoạt.
• Quỹ đất TOD: 100% nguồn thu từ khai thác quỹ đất được tái đầu tư vào hạ tầng giao thông và đô thị.

2. Thách thức: Hạ tầng quá tải và nguồn lực hạn chế

Những lợi thế trên đồng thời kéo theo áp lực lớn: hạ tầng giao thông đang căng thẳng, không gian phát triển bị giới hạn và nguồn lực tài chính‑nhân lực chất lượng cao còn thiếu. Để vượt qua, thành phố cần:

• Rút gọn cơ cấu hành chính – giảm số đơn vị từ 273 xuống 102 để tăng tốc quyết định.
• Đẩy mạnh phân quyền tài chính và nhân lực, cho phép địa phương tự chủ hơn trong việc thu hút đầu tư.
• Tăng cường liên kết vùng, nội vùng để khai thác tối đa lợi thế địa lý.

3. Cải cách thể chế: Tạo môi trường kinh doanh công bằng

Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường đòi hỏi xóa bỏ các rào cản hành chính, minh bạch hoá chính sách đất đai, đầu tư và tài chính. Đồng thời, cần tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước tập trung vào các lĩnh vực then chốt, áp dụng quản trị hiện đại và tách chức năng sở hữu‑quản lý.

Phát triển khu vực kinh tế tư nhân bằng cách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường toàn cầu sẽ tạo động lực tăng trưởng sâu, dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo.

4. Đầu tư hạ tầng liên vùng và đa phương thức

Để biến TPHCM thành siêu đô thị châu Á, cần đồng bộ các dự án hạ tầng:

• Hoàn thiện các tuyến cao tốc, đường sắt liên vùng và mở rộng mạng lưới metro (đặc biệt là tuyến TPHCM‑Bình Dương).
• Phát triển cảng biển Vũng Tàu‑Bà Rịa, nâng cấp sân bay quốc tế và xây dựng các trung tâm logistics hiện đại.
• Quy hoạch đồng bộ trường học, bệnh viện và khu đô thị mới để đáp ứng nhu cầu dân số siêu đô thị.

5. Đổi mới quản trị và liên kết vùng

TPHCM cần chuyển từ tư duy “quản lý” sang “quản trị” – trở thành “nhạc trưởng” kiến tạo phát triển vùng. Điều này bao gồm:

• Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá phát triển dựa trên tiềm năng địa phương (logistics ở Bà Rịa‑Vũng Tàu, công nghiệp công nghệ cao ở Bình Dương, tài chính‑dịch vụ ở trung tâm TPHCM).
• Thiết lập cơ chế điều phối liên tỉnh hiệu quả, tránh chồng chéo và giảm thiểu tầng nấc hành chính.
• Đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển các ngành công nghiệp cao như bán dẫn, AI, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo và robot.

Kết luận

Nếu thực hiện đồng bộ các cải cách thể chế, đầu tư hạ tầng, liên kết vùng và đổi mới quản trị, TPHCM sẽ không chỉ duy trì vị thế là cực tăng trưởng quốc gia mà còn vươn lên thành trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics hàng đầu khu vực. Cơ hội bùng nổ sau sáp nhập sẽ được khai thác tối đa, đồng thời các thách thức mới sẽ được giải quyết bằng chiến lược quản lý thông minh và phân quyền mạnh mẽ.

Bạn nghĩ gì về tiềm năng của TPHCM sau sáp nhập? Hãy chia sẻ quan điểm của mình và theo dõi chúng tôi để cập nhật những phân tích sâu hơn.